Эрүүл мэндийн мэдээлэл Өвчилсөн элгэнд илүү амархан үүсэх Элэгний хорт хавдар
Элэгний хорт хавдар нь уушги, нойр булчирхайн хорт хавдрын хамт эмчлэхэд хамгийн хүндрэлтэй хавдруудын нэгт тооцогддог. Сүүлийн үеийн судалгаанаас харахад улсын хорт хавдрын бүртгэлийн статистик мэдээгээр элэгний хорт хавдрын 5 жилийн харьцангуй амьд үлдэх түвшин 39.4% байгаа нь нийт хорт хавдартай өвчтөнүүдийн 5 жилийн харьцангуй амьд үлдэх түвшин болох 72.9% -иас үлэмж доогуур үзүүлэлт юм.
Үрэвсэл, гэмтлээс шалтгаалан аль хэдийн өвчилсөн элэгт илүү амархан үүсдэг элэгний хорт хавдрын талаар хамгийн сүүлийн үеийн эмчилгээний стратегиас эхлээд урьдчилан сэргийлэх аргуудын талаар бид Сөүлийн үндэсний их сургуулийн эмнэлгийн хоол боловсруулах дотрын эмч, профессор Ю Сү Жонтой хамтран мэдээлэл хүргэж байна.
1. Элэгний хорт хавдрын Шалтгаан
Элэгний хорт хавдар нь элэгний эсээс үүсдэг хортой хавдар бөгөөд хамгийн түгээмэл шалтгаан нь элэгний архаг өвчлөл болон удаан хугацааны хэт их архидалт юм. Судалгаагаар элэгний хорт хавдартай 10 өвчтөн тутмын 9 нь оношлогдох үедээ В, С хэлбэрийн вируст гепатит, элэгний хатуурал, өөхлөлт зэрэг элэгний суурь өвчтэй байдаг. Ийм элэгний архаг өвчнүүд нь хэвлийд шингэн хуримтлагдах (асцит), цус алдалт, элэгний энцефалопати (ухаан балартах) зэрэг хүндрэлүүдийг дагуулж, элэгний хорт хавдрын эмчилгээний явцыг улам хүндрүүлдэг.
2. Элэгний хорт хавдрын Шинж тэмдэг
Элэг нь чимээгүй эрхтэн хэмээн нэрлэгддэг бөгөөд шинж тэмдэг нь хожуу илэрдэг нь элэгний хорт хавдрын эмчилгээг хүндрүүлдэг бас нэг онцлог юм. Үнэн хэрэгтээ элэгний хорт хавдартай өвчтөнүүдийн дийлэнх нь тогтмол үзлэгийн үеэр санамсаргүй байдлаар хавдартай гэдгээ мэддэг бөгөөд оношлогдох үедээ хавдар аль хэдийн ахисан шатандаа орсон байх нь элбэг. Элэгний хорт хавдрын онцлог шинж тэмдэгт нүдний цагаан шарлах буюу шарлалт орно. Мөн зарим тохиолдолд хэвлийн баруун дээд хэсгийн өвдөлт, хоолны дуршил буурах, жин алдах шинж тэмдэг илэрч болох ч эдгээр нь бусад хоол боловсруулах замын өвчнүүдтэй амархан андуурагддаг.
3. Элэгний хорт хавдрын Радикал эмчилгээ
Элэгний хорт хавдрын эмчилгээг зорилгоос нь хамааран хэд хэд ангилдаг. Радикал эмчилгээ нь хавдрыг бүрэн арилгаж, эдгэрэлтэд хүрэхийг зорьдог. Үүнд элэг тайрах мэс засал, элэг шилжүүлэн суулгах мэс засал зэрэг мэс заслын аргууд болон радио давтамжит дулаан эмчилгээ зэрэг эмчилгээнүүд багтдаг. Хавдрыг эрт үед нь илрүүлж, радикал эмчилгээ хийх боломжтой тохиолдолд өвчтөнүүдийн 90% д амжилттай эмчилгээний үр дүнг харах боломжтой.
4. Элэгний хорт хавдрын Радикал бус эмчилгээ
Оношлогдох үед хавдар их хэмжээгээр тархсан, эсвэл элэгний үйл ажиллагаа муудсанаас радикал эмчилгээ хийх боломжгүй тохиолдолд радикал бус эмчилгээ хийнэ. Энэ эмчилгээний зорилго нь хавдрын өсөлтийг дарангуйлж, элэгний үйл ажиллагааг хамгаалан, амьдрах хугацааг уртасгаж, цаашид радикал эмчилгээ хийх боломжийг хадгалах явдал юм. Үүнд элэгний артерийн хими-эмболизаци, туяа эмчилгээ, системийн хими эмчилгээ багтана.
Элэгний артерийн хими-эмболизаци (TACE) нь хавдрыг тэжээж буй судсаар хими эмийн бодис тарьж, дараа нь судсыг бөглөх бодисоор хаан хавдрын эсийг үхжүүлэх эмчилгээний арга юм. Жижиг хэмжээтэй хавдрын хувьд мэс засалтай дүйцэхүйц эмчилгээний үр дүн үзүүлдэг. Сүүлийн жилүүдэд химийн найрлагатай эм агуулсан бичил бөмбөлөг ашигладаг эмийн ялгаруулалттай бичил бөмбөлөгт эмболизаци, мөн цацраг ялгаруулдаг бичил бөмбөлөг ашигласан цацраг эмболизаци нэвтэрч, эмчилгээний гаж нөлөөг багасган, хавдрын эсийг илүү нарийн чиглэлтэй багасгах боломж бүрдээд байна.
Туяа эмчилгээг элэгний үүдэн венийн (порталь вен) судасны дайралттай, эсвэл яс, уушги, тунгалгийн булчирхайд үсэрхийлсэн тохиолдолд, мэс засал болон эмболизаци хийх боломжгүй үед голчлон хэрэглэдэг. Ялангуяа хавдрын хэмжээ элэгний нийт эзлэхүүний 1/3-с бага үед илүү үр дүнтэйд тооцогддог. Гэсэн хэдий ч эрүүл элэгний эс гэмтэх эрсдэлийг зайлшгүй харгалзан үзэх шаардлагатай.
Системийн хими эмчилгээ нь хавдрын явц, элэгний үйл ажиллагааны байдлаас хамааран бүх биед үйлчлэх эмийн бодис ашигладаг эмчилгээний стратеги юм. Элэгний судас руу хавдар нэвчсэн, алсын эрхтэнд үсэрхийлсэн, эсвэл мэс засал, радио давтамжит эмчилгээ, эмболизаци зэрэг олон эмчилгээний дараа дахин сэдэрч, муудсан тохиолдолд, мөн хавдрын хоруу чанар өндөр тул зөвхөн дурьдсан эмчилгээгээр хянахад хүндрэлтэй гэж үзвэл энэхүү эмчилгээг хийдэг.
Хими эмчилгээнд хэрэглэгддэг томоохон төлөөлөл эмүүдийн нэг болох бай эмчилгээний эмүүд нь хавдрын эсийн өсөлтөд оролцдог тодорхой дохиоллын замууд болон шинэ судас үүсэх процессыг хориглон, хавдрын өсөлтийг дарангуйлдаг. Ихэвчлэн нэг төрлийн эмийг дангаар нь хэрэглэдэг. Харин дархлааны эмчилгээний эмүүд нь өвчтөний дархлааны эсүүд хавдрын эсийг илүү сайн таньж, довтлох боломжийг нэмэгдүүлдэг бөгөөд үр нөлөөг сайжруулахын тулд хоёр ба түүнээс дээш төрлийн эмийг хавсран хэрэглэх, эсвэл шинэ судас үүсэлтийг дарангуйлдаг эмүүдтэй хамт хэрэглэх нь түгээмэл байна. Сүүлийн үед уламжлалт бай болон дархлааны эмчилгээнээс өөрөөр, зөвхөн хавдрын эсийн энергийн солилцооны замыг сонгомлоор хориглодог дараагийн үеийн бодисын солилцооны эмүүд ч хөгжиж байна.
5. Элэгний хорт хавдраас Урьдчилан сэргийлэх арга
Элэгний хорт хавдар нь шинж тэмдэггүй байсан ч эрт илрүүлбэл эмчилгээний үр дүн эрс сайжирдаг тул тогтмол үзлэг хамгийн чухал юм. Архаг гепатит, элэгний хатууралтай өндөр эрсдэлт бүлгийн хүмүүс ямар ч зовиургүй байсан ч жилд хоёр удаа, өөрөөр хэлбэл зургаан сар тутамд хэт авиан шинжилгээ болон цусны шинжилгээ (цусны альфа-фетопротеины шинжилгээ)-г заавал хийлгэх ёстой.Архи хэтрүүлэн хэрэглэхээс зайлсхийж, элэгний вирусын халдвараас урьдчилан сэргийлэх нь чухал. В хэлбэрийн вируст гепатитыг вакцинжуулалтаар насан туршид хамгаалах боломжтой бол, вакцингүй С хэлбэрийн гепатитын хувьд халдвар дамжих замд өртөхгүй байх нь хамгийн сайн урьдчилан сэргийлэлт юм. Ялангуяа шивээс, гоо сайхны ажилбар, цоолтуур хийх үед онцгой анхаарах хэрэгтэй бөгөөд сахлын хутга, хумсны хутга зэрэг хувийн ариун цэврийн хэрэгслийг бусадтай хуваалцахаас зайлсхийх шаардлагатай.
6. Элэгний эрүүл мэндийг Хамгаалах зөвлөмж
Өдөр тутмын амьдралд элэгний эрүүл мэндийг хамгаалах үндсэн зарчим нь тамхинаас татгалзах, архийг хязгаарлах явдал юм. Архи уусны дараа хангалттай хэмжээний ус ууж, 2–3 хоног архи хэрэглэхгүй байж, элэг нөхөн сэргэх хугацааг олгох нь зүйтэй. Илүүдэл жин, хэвлийн таргалалт нь элэгний хорт хавдрын эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг тул нүүрс ус болон тослог ихтэй хоолыг багасгаж, загас, өндөг, дүпү, өөхгүй мах зэрэг уураг болон хүнсний ногоо давамгайлсан хооллолтыг зөвлөдөг. Мөн аэробик болон хүчний дасгалыг хослуулан хийж, булчингийн массыг хадгалах нь элэгний ачааллыг бууруулахад тустай.
7. Профессорын үг
Хоол боловсруулах дотрын эмч Ю Сү Жон профессор Элэгний хорт хавдар нь бүрэн эдгэрсэн гэж дүгнэгдсэн ч таван жилийн дотор өвчтөнүүдийн талаас илүү хувь нь дахин сэдрэх эрсдэлтэй байдаг хавдар юм. Учир нь хавдрын эсийг бүрэн устгасны дараа ч элэгний суурь өвчин хэвээр байвал шинэ элэгний хорт хавдар дахин үүсэх боломжтой. Сүүлийн жилүүдэд архаг элэгний өвчний эмчилгээ болон элэгний хорт хавдрын эмчилгээний стратеги сайжирснаар эмчилгээний үр дүн тогтмол дээшилж байгаа ч зөвхөн эмчилгээнд найдах нь хангалтгүй. Иймээс өдөр тутмын амьдралдаа зөв дадал хэвшилтэй байж, элэгний эрүүл мэндээ хамгаалах нь юу юунаас илүү чухал” хэмээн онцоллоо.